Saraybosna’da Sur’u Hatırlamak
Hafıza ve Gençlik programının dördüncü dönem katılımcılarından Bervan, bu yıl program kapsamında Saraybosna’ya düzenlenen uluslararası saha ziyaretinden ilham aldığı bir yazı kaleme aldı. Yazısında, Bosna’dan Diyarbakır’a uzanan hafıza mekânları arasındaki etkileşimi ve bu yolculuğun kendisinde bıraktığı izleri samimi bir dille anlatıyor.
Saraybosna’da Sur’u Hatırlamak
Diyarbakır’da büyüyen biri olarak Saraybosna’da geçirdiğim süre boyunca gördüğüm birçok şey bana Sur’da çocukken tanık olduğum günleri hatırlattı. Gezdiğimiz müzeler, izlediğimiz belgeseller, dinlediğimiz tanıklıklar… Özellikle Çocuk Müzesi, Soykırım Müzesi ve Srebrenitsa Anıt Mezarlık ziyaretleri sırasında savaşın sadece yıkılmış binalardan ibaret olmadığını yeniden düşündüm. Asıl iz, bazen insanların hafızasında, çocukluğunda ve gündelik hayatında kalıyor.
 |
 |
Saraybosna’da savaş hafızasının korunmaya çalışılması beni çok etkiledi. Yaşananların unutturulmaması için müzeler kurulması, hikâyelerin kayıt altına alınması ve insanların kendi acılarını anlatabilecekleri alanlar bulabilmesi çok kıymetliydi. Çünkü hafıza bazen adaletin ilk adımı olabiliyor. Ama bütün bunları gezerken aklımdan çıkmayan başka bir şey daha vardı. Saraybosna’da gördüklerim bana Diyarbakır’ı, özellikle Sur’da yaşanan çatışmalı süreci yeniden hatırlattı. O dönem çocuktum ama evlerin yıkıldığı, insanların yerinden edildiği, korkunun gündelik hayatın parçası olduğu günleri hâlâ çok net hatırlıyorum. Bu yüzden Bosna’daki hikâyeleri dinlerken kendimi bazı anlarda yalnızca bir ziyaretçi gibi değil, benzer duygulara uzaktan da olsa tanıklık etmiş biri gibi hissettim. Özellikle TİKA destekli yapıları gezerken şunu düşündüm: başka coğrafyalardaki acıları tanımak ve onların hafızasını sahiplenmek çok değerli. Ama aynı duyarlılığı kendi ülkemizde yaşanan acılar için gösterebilmek de bir o kadar önemli. Çünkü bazı hafızalar görünür olurken bazılarının sessiz kalması insanda ister istemez bir eksiklik hissi bırakıyor.
Bu gezi bana savaşların ve çatışmaların farklı coğrafyalarda benzer izler bıraktığını yeniden gösterdi. Yıkılan evler, yarım kalan çocukluklar, kaybedilen insanlar ve uzun yıllar geçse bile kolayca kapanmayan yaralar… Belki de hakikat ve adalet dediğimiz şey, sadece uzaktaki acıya bakabilmek değil, en yakınımızdaki hikâyeleri de duyabilmekten geçiyor.
Bervan
